109 Stoeldraaiersstraat 25

Dit pand staat op de hoek van twee straten waarvan de namen verwijzen naar het verleden. Het Soephuisstraatje (links) ontleent zijn naam aan het feit dat de Commissie voor spijsuitdeling van 1847 tot 1920 vanuit (huidig) Zwanestraat 12 soep uitdeelde aan arme Stadjers. De naam van de Stoeldraaierstraat verwijst naar het Stoeldraaiersgilde. Leden van dit gilde maakten hier in de zeventiende eeuw houten poten en spijlen voor meubels en trappen.

Begin twintigste eeuw was de Stoeldraaierstraat een smalle, levendige winkelstraat. Op nummer 25 zat het Dames-stoffenmagazijn Ike & Zonen. De erven Ike verkochten hun pand in 1930 aan de sociaal-democratische N.V. Drukkerij
en Uitgeversmaatschappij De Arbeiderspers uit Amsterdam.


Architect Adriaan Wittop Koning kreeg opdracht om het pand te verbouwen tot boek-winkel, kantoor én drukkerij van de noordelijke editie van het dagblad Het Vrije Volk. Veertien jaar later, op 15 april 1945, brandde de straat volledig af. Duitse soldaten hadden die middag een munitiewagen strategisch in de straat geparkeerd, waarna deze vanuit de Folkingestraat door Canadese soldaten werd beschoten. Het gevolg was een explosie die de hele straat verwoestte.

Begin jaren vijftig werd begonnen met de wederopbouw van de Stoeldraaierstraat, die daarbij werd verbreed. Ingenieur Jo Vegter kreeg van De Arbeiderspers opdracht tot de bouw van het huidige pand, dat in september 1954 werd opgeleverd. Op de begane grond bevond zich een zeer moderne boekwinkel met wand-schilderingen van kunstenaar Siep van den Berg (Tirns, 1913 - Amsterdam, 1988). Op de eerste verdieping waren de administratie, directie en redactie ondergebracht. Op de bovenste verdieping kwam een kantine. De opening werd feestelijk gevierd met een openbare waterorgelshow op het nog braakliggende terrein naast het gebouw. Daarnaast was er voor de genodigden een voorstelling van het Nationaal Ballet in de Stadsschouwburg.

In 1970 vertrok De Arbeiders-pers uit Groningen. Het pand werd overgenomen door de AMRO Bank die het liet verbouwen tot kantoor. Van 1990 tot 2015 zat de firma Woldring op het adres, eerst met meubels, later met porselein. Vlak voor de aanwijzing tot monument werden de stalen glaspuien vervangen door aluminium en het interieur verbouwd.

109 Stoeldraaiersstraat 25

This building stands on the corner of two streets whose names refer to the past. The Soephuisstraatje (left) derives its name from the fact that the “Commissie voor spijsuitdeling” distributed soup to poor residents of the city from (currently) Zwanestraat 12 from 1847 to 1920. The name Stoeldraaierstraat refers to the Chair Turners’ Guild. In the seventeenth century, members of this guild made wooden legs and spindles for furniture and stairs here.

In the early twentieth century, Stoeldraaierstraat was a narrow, lively shopping street. At number 25 was the ladies’ fabric store Ike & Zonen. The Ike heirs sold their building in 1930 to the social-democratic printing and publishing company N.V. De Arbeiderspers from Amsterdam.

Architect Adriaan Wittop Koning was commissioned to convert the building into a bookstore, office, and printing house for the northern edition of the daily newspaper Het Vrije Volk. Fourteen years later, on April 15, 1945, the street burned down completely. That afternoon, German soldiers had strategically parked an ammunition wagon in the street, after which it was fired upon by Canadian soldiers from Folkingestraat. The result was an explosion that destroyed the entire street.

Reconstruction of Stoeldraaierstraat began in the early 1950s, during which the street was widened. Engineer Jo Vegter was commissioned by De Arbeiderspers to construct the current building, which was completed in September 1954. The ground floor housed a very modern bookstore featuring wall paintings by artist Siep van den Berg (Tirns, 1913 – Amsterdam, 1988). The administration, management, and editorial offices were located on the first floor. A canteen was situated on the top floor. The opening was celebrated festively with a public water organ show on the still-undeveloped plot of land next to the building. Additionally, there was a performance by the National Ballet at the Stadsschouwburg for the invited guests.

In 1970, De Arbeiders-pers left Groningen. The building was acquired by AMRO Bank, which had it converted into offices. From 1990 to 2015, the Woldring firm was located at the address, initially dealing in furniture, and later in porcelain. Shortly before its designation as a monument, the steel glass facades were replaced with aluminium and the interior was renovated.

109 Stoeldraaiersstraat 25

Dieses Gebäude steht an der Ecke zweier Straßen, deren Namen auf die Vergangenheit verweisen. Die Soephuisstraatje (links) verdankt ihren Namen der Tatsache, dass das „Commissie voor spijsuitdeling” von 1847 bis 1920 von der heutigen Zwanestraat 12 aus Suppe an arme Stadtbewohner verteilte. Die Stoeldraaierstraat hingegen erinnert an die Drechslerzunft. Im 17. Jahrhundert fertigten Mitglieder dieser Zunft hier hölzerne Beine und Spindeln für Möbel und Treppen.

Anfang des 20. Jahrhunderts war die Stoeldraaierstraat eine schmale, lebhafte Einkaufsstraße. In Hausnummer 25 befand sich das Damenstoffgeschäft Ike & Zonen. Die Erben von Ike verkauften ihr Gebäude 1930 an den sozialdemokratischen Druck- und Verlag N.V. De Arbeiderspers aus Amsterdam.

Der Architekt Adriaan Wittop Koning wurde beauftragt, das Gebäude in eine Buchhandlung, Büros und Druckerei für die Nordausgabe der Tageszeitung „Het Vrije Volk“ umzubauen. Vierzehn Jahre später, am 15. April 1945, brannte die Straße vollständig nieder. An diesem Nachmittag hatten deutsche Soldaten strategisch einen Munitionswagen in der Straße abgestellt, der anschließend von kanadischen Soldaten aus der Folkingestraat beschossen wurde. Die Explosion zerstörte die gesamte Straße.

Der Wiederaufbau der Stoeldraaierstraat begann in den frühen 1950er Jahren, wobei die Straße verbreitert wurde. Der Ingenieur Jo Vegter wurde von der Arbeitervereinigung De Arbeiderspers mit dem Bau des heutigen Gebäudes beauftragt, das im September 1954 fertiggestellt wurde. Im Erdgeschoss befand sich eine sehr moderne Buchhandlung mit Wandmalereien des Künstlers Siep van den Berg (Tirns, 1913 – Amsterdam, 1988). Verwaltung, Geschäftsleitung und Redaktion waren im ersten Stock untergebracht. Im Dachgeschoss befand sich eine Kantine. Die Eröffnung wurde mit einer öffentlichen Wasserorgelvorführung auf dem noch unbebauten Grundstück neben dem Gebäude feierlich begangen. Zusätzlich gab es eine Aufführung des Nationalballetts im Stadsschouwburg für die geladenen Gäste.

1970 verließ De Arbeiders-pers Groningen. Das Gebäude wurde von der AMRO Bank erworben und in Büroräume umgewandelt. Von 1990 bis 2015 befand sich dort die Firma Woldring, die zunächst mit Möbeln und später mit Porzellan handelte. Kurz vor der Ernennung zum Denkmal wurden die Stahl-Glas-Fassaden durch Aluminiumfassaden ersetzt und das Innere renoviert.