106 - Pompstation Dudok
Dit voormalige tankstation uit 1954 is in opdracht van Esso Nederland N.V. ontworpen door Willem Marinus Dudok (Amsterdam, 1884 - Hilversum, 1974). Deze architect en stedenbouwkundige kreeg wereldwijd erkenning, met name voor zijn ontwerp voor het raadhuis van Hilversum. Dudok liet zich inspireren door diverse bouwstijlen, zoals het rationalisme, expressionisme en de geometrische architectuur van Frank Lloyd Wright.
Van dit type gestandaardiseerde tankstations werden er in heel Nederland 112 gebouwd. Slechts twee hebben de tand des tijds doorstaan. Alleen dit Groningse exemplaar staat nog op zijn oorspronkelijke plek. De tankstations van Dudok hebben een moderne, herkenbare uitstraling. De gebouwtjes zijn strak en transparant, met een V-vormig dak op taps toelopende betonnen kolommen. In het ontwerp is rijkelijk gebruikgemaakt van glas. De transparante kiosk diende op deze manier ’s nachts als lichtbaken voor automobilisten.
Omdat op deze plek al een trans-formatorhuisje van het Gemeentelijk Electriciteitsbedrijf stond, moest dat geïntegreerd worden in het ontwerp van Dudok. De westkant kreeg daarom een gesloten karakter – een aanpassing die Dudok met tegenzin accepteerde. Hierdoor wijkt dit Groningse tankstation af van het oorspronkelijke ontwerp.
In de eerste decennia werd het station geëxploiteerd door de firma Gebr. De Jong. Zij was ook eigenaar van een garagebedrijf en later een Solex-winkel aan de Bloemstraat. In 1984 nam de Bataafse Import Maatschappij (BIM) het station over. Veel Groningers kennen het gebouw daardoor nog altijd als het ‘BIM-station’. Vanaf 2010 was Gulf de huurder tot de sluiting in 2018.
In 2010 werd het pand uit de wederopbouwperiode aangewezen als rijksmonument; in 2013 volgde de verkiezing tot mooiste naoorlogse gebouw van Groningen. De gemeente schreef in 2019 een ontwerpprijsvraag uit voor de restauratie van het gebouw en herinrichting van het terrein. De vakjury en ruim 8000 inwoners kozen tijdens het inspiratiefestival Let’s Gro voor het ontwerp van Marseille Buiten en IRIS architecten.
In 2024 begon de restauratie, verduurzaming en herbestemming van het pand, met respect voor de monumentale waarden. Daarna volgde de inrichting van de directe omgeving, met langs het water een houten vlonder. In 2025 opende Dudok aan het Diep zijn deuren.
Leuk weetje: de gevelpanelen rond het netstation bestaan uit zonnepanelen met daarop afbeeldingen van de opening van het tankstation in 1954.