107 - Bakkerij De Toekomst

Aan het begin van de vorige eeuw stond je hier nog te midden van weilanden, net buiten de voormalige stadswallen. Na de aanname van de Vestingwet in 1874 werd de vesting Groningen opgeheven en werden de wallen geslecht. De vrijgekomen gronden boden ruimte voor stadsuitbreiding. De stadsuitbreiding aan de westkant van Groningen werd vanaf 1878 planmatig aangepakt. Dit leidde tot de aanleg van de Schildersbuurt. In juni 1913 kwam het eerste gebouw aan het Taco Mesdagplein gereed: het hoofdgebouw van de coöperatieve bakkerij De Toekomst, ontworpen door het Amsterdamse architectenduo Gulden & Geldmaker.

De bakkerij was eerder gevestigd aan de Coehoornsingel. Het nieuwe pand had een poort met opvallend beeldhouwwerk. In dit pand waren onder andere een woning, de bestuurskamer en het kantoor van de coöperatie ondergebracht. Erachter bevond zich de broodfabriek.

Bakkerij De Toekomst was in 1888 ontstaan als onderdeel van de socialistische Coöperatie De Toekomst, een groot-winkelbedrijf dat opkwam voor de rechten van arbeiders. De leden deelden mee in de winst en ontvingen tijdens stakingen gratis brood. In de Eerste Wereldoorlog speelde De Toekomst een belangrijke rol in de distributie van het zeer schaarse voedsel in de stad.

De poort van De Toekomst werd gemaakt door beeldhouwer Arie van der Lee (Delft, 1872 - Hilversum, 1959). Zijn werk heeft kenmerken van zowel jugendstil als symbolisme. Op de linkerkant op het reliëf van de toegangspoort staat een landarbeider met schop afgebeeld en rechts een industriearbeider met hamer. Boven op de poort staan figuren voor een opkomende zon. Het zijn socialistische symbolen voor de verheffing van de arbeider en het aanbreken van een nieuwe tijd.

Door stevige concurrentie van grootwinkelbedrijven en betere sociale voorzieningen verloor de coöperatieve gedachte gaandeweg aan kracht. In 1967 kwam er een eind aan De Toekomst. In 1961 was zij al opgegaan in Co-op Noord, dat later onderdeel werd van supermarktketen Coop. In 1968 nam Juweelbakkerijen (onderdeel van Koninklijke Scholten-Honig) de fabriek in gebruik.

In 1973 werden de meer dan levensgrote gebeeldhouwde figuren aan weerszijden van de poort onthoofd, omdat de nieuw aangeschafte vrachtwagens er niet doorheen pasten. Toen de fabriek in 1986 werd afgebroken en er plannen ontstonden voor nieuwbouw op het vrijgekomen terrein, klonk de roep om herstel van de poort. Daarop werden de arbeiders in 1989 voorzien van nieuwe hoofden. Sindsdien kijken zij weer uit over het plein.

107 - Bakkerij De Toekomst

At the beginning of the last century, you stood here amidst meadows, just outside the former city walls. After the adoption of the Fortification Act in 1874, the Groningen fortress was abolished and the walls were leveled. The freed-up land offered space for urban expansion. Urban expansion on the west side of Groningen was tackled systematically starting in 1878. This led to the construction of the Schildersbuurt. In June 1913, the first building on Taco Mesdagplein was completed: the headquarters of the cooperative bakery De Toekomst, designed by the Amsterdam architectural duo Gulden & Geldmaker.

The bakery had previously been located on the Coehoornsingel. The new building featured a gateway with striking sculpture. This building housed, among other things, a residence, the boardroom, and the cooperative’s office. The bread factory was situated behind it. Bakery De Toekomst was founded in 1888 as part of the socialist Cooperative De Toekomst, a large retail company that championed workers’ rights. Members shared in the profits and received free bread during strikes. During the First World War, De Toekomst played an important role in the distribution of extremely scarce food in the city.

The gate of De Toekomst was created by sculptor Arie van der Lee (Delft, 1872 - Hilversum, 1959). His work exhibits characteristics of both Art Nouveau and Symbolism. On the left side of the relief on the entrance gate, a farm laborer with a shovel is depicted, and on the right, an industrial worker with a hammer. Figures stand atop the gate in front of a rising sun. These are socialist symbols for the upliftment of the worker and the dawning of a new era.

Due to fierce competition from large retail companies and improved social provisions, the cooperative ideal gradually lost its momentum. In 1967, De Toekomst came to an end. In 1961, it had already merged into Co-op Noord, which later became part of the Coop supermarket chain. In 1968, Juweelbakkerijen (part of Koninklijke Scholten-Honig) took over the factory.

In 1973, the larger-than-life sculpted figures on either side of the gate were beheaded because the newly purchased trucks could not pass through. When the factory was demolished in 1986 and plans emerged for new construction on the vacant site, there were calls for the restoration of the gate. Consequently, the workers were fitted with new heads in 1989. Since then, they have once again looked out over the square.

107 - Bakkerij De Toekomst

Zu Beginn des letzten Jahrhunderts standen Sie hier inmitten von Wiesen, unweit der ehemaligen Stadtmauern. Nach dem Erlass des Festungsgesetzes von 1874 wurde die Festung Groningen aufgelöst und die Mauern abgerissen. Das freigewordene Land bot Raum für die Stadterweiterung. Diese wurde ab 1878 systematisch im Westen Groningens vorangetrieben und führte zum Bau des Schildersbuurt. Im Juni 1913 wurde das erste Gebäude am Taco Mesdagplein fertiggestellt: der Hauptsitz der Genossenschaftsbäckerei De Toekomst, entworfen vom Amsterdamer Architektenduo Gulden & Geldmaker.

Die Bäckerei hatte sich zuvor am Coehoornsingel befunden. Das neue Gebäude besaß ein Portal mit einer markanten Skulptur. Es beherbergte unter anderem eine Wohnung, den Sitzungssaal und das Büro der Genossenschaft. Dahinter befand sich die Brotfabrik. Die Bäckerei De Toekomst wurde 1888 als Teil der sozialistischen Genossenschaft De Toekomst gegründet, einem großen Einzelhandelsunternehmen, das sich für die Rechte der Arbeiter einsetzte. Die Mitglieder wurden am Gewinn beteiligt und erhielten während Streiks kostenloses Brot. Im Ersten Weltkrieg spielte De Toekomst eine wichtige Rolle bei der Verteilung der extrem knappen Lebensmittel in der Stadt.

Das Tor von De Toekomst wurde von dem Bildhauer Arie van der Lee (Delft, 1872 – Hilversum, 1959) geschaffen. Sein Werk weist Merkmale des Jugendstils und des Symbolismus auf. Auf der linken Seite des Reliefs am Eingangstor ist ein Landarbeiter mit einer Schaufel dargestellt, rechts ein Industriearbeiter mit einem Hammer. Figuren stehen auf dem Tor vor einer aufgehenden Sonne. Dies sind sozialistische Symbole für den Aufstieg der Arbeiter und den Anbruch einer neuen Ära.

Aufgrund des starken Wettbewerbs durch große Einzelhandelsunternehmen und verbesserter Sozialleistungen verlor das Genossenschaftsideal allmählich an Bedeutung. 1967 wurde De Toekomst stillgelegt. Bereits 1961 war das Unternehmen mit Co-op Noord fusioniert, die später Teil der Supermarktkette Coop wurde. 1968 übernahm Juweelbakkerijen (Teil von Koninklijke Scholten-Honig) das Werk.

1973 wurden die überlebensgroßen Skulpturen zu beiden Seiten des Tores enthauptet, da die neu angeschafften Lkw nicht durchfahren konnten. Als das Werk 1986 abgerissen wurde und Pläne für einen Neubau auf dem Gelände entstanden, wurde die Wiederherstellung des Tores gefordert. Daraufhin erhielten die Arbeiter 1989 neue Köpfe. Seitdem blicken sie wieder auf den Platz.